السيد الخميني

662

شرح چهل حديث ( اربعين حديث ) ( موسوعة الإمام الخميني 46 ) ( فارسى )

بصر نيستند ، كور و كر محشور گردند . و به واسطهء اين اعطا و عطيّه حق تعالى فرموده : « كنت سمعه الذي يسمع به . . . » « 1 » الحديث . و اين كلام از ايشان خالى از غرابت نيست . تتمه شيخ اجلّ بهايى [ فرمايد ] كه اين حديث شريف صريح است در اين‌كه واجبات افضل است از مستحبات . و اشكال در حديث [ كه ] نفى افضليت غير واجب را فرموده ، و اين ملازم با افضليت واجب نيست ، زيرا كه ممكن است مساوى باشد ، مدفوع است به اين‌كه اين نحو تركيب دلالت بر افضليت دارد در اكثر لغات « 2 » . و شيخ شهيد - رضوان اللَّه عليه - استثنا فرموده است از اين كليت مواردى را : « يكى ، ابراء ديْن است كه افضل است از انظار و مهلت دادن معُسِر ، با آن‌كه اوّل مستحب است و دوم واجب . دوم ، ابتدا به سلام است ، كه از ردّ آن افضل است . سوم ، اعادهء منفرد است نماز را به جماعت ، الى غير ذلك » « 3 » انتهى . و بعضى در هر يك مناقشه نمودند كه ذكر آن چندان لزوم ندارد . و بايد دانست كه ظاهر حديث شريف آن است كه واجبات از مستحبات افضل است گرچه از سنخ هم نباشند ؛ مثلًا ردّ سلام واجبِ افضل است از حج مندوب و بناى مدرسهء عظيمه و زيارت رسول اللَّه . و اين گرچه به نظر قدرى بعيد مىآيد ، و لهذا مرحوم مجلسى - رحمه اللَّه - فرموده ممكن است اختصاص داد به مُسانخِ هم « 4 » ، ولى بعد از آن‌كه دليل دلالت بر آن كرد ، به مجرد استبعاد نتوان چنين گفت . و ممكن است دعوى انصراف فريضه را به فرائض تعبديهء محضه كرد ، مثل نماز و روزه و حج و زكات و امثال آن ؛ نه فرائض ديگر ، از قبيل انظار مُعسر و ردّ سلام و غير آن . گرچه اين نيز خالى از تأمل نيست . وَالْحَمْدُ للَّه‌أَوَّلًا وَآخِراً .

--> ( 1 ) - مرآة العقول ، ج 10 ، ص 392 . ( 2 ) - الأربعون حديثاً ، شيخ بهايى ، ص 414 . ( 3 ) - القواعد و الفوائد ، شهيد اوّل ، ج 2 ، ص 106 ، قاعدهء 185 ؛ الأربعون حديثاً ، شيخ بهايى ، ص 419 . ( 4 ) - مرآة العقول ، ج 10 ، ص 383 .